Bài viết này dựa trên luật Đài Loan. Buổi tư vấn diễn ra bằng tiếng Trung; nếu cần phiên dịch, hãy cho chúng tôi biết khi gửi yêu cầu.
Làm giả hoặc sửa đổi giấy tờ tư mà có thể gây thiệt hại cho công chúng hoặc người khác là đã có thể phạm tội theo Điều 210 Bộ luật Hình sự, dù thiệt hại chưa thực sự xảy ra. Làm giả hoặc sửa đổi giấy tờ công bị phạt nặng hơn, từ một đến bảy năm tù (Điều 211). Biết là sai mà vẫn khai để công chức ghi vào giấy tờ công có thể bị phạt đến ba năm tù, giam giữ ngắn hạn hoặc phạt tiền (Điều 214). Người sử dụng giấy tờ giả thuộc các Điều 210–215 bị xử theo chính điều khoản về việc làm giả hoặc ghi sai tương ứng, không bị phạt nặng thêm (Điều 216). Dữ liệu điện tử đủ để chứng minh một ý muốn cũng được coi là giấy tờ (Điều 220).
Thế nào là tội giả mạo giấy tờ tư?
Theo Điều 210, làm giả hoặc sửa đổi giấy tờ tư mà có thể gây thiệt hại cho công chúng hoặc người khác thì bị phạt tù đến năm năm. Không cần giấy tờ đó đã thực sự gây thiệt hại; chỉ cần có nguy cơ gây thiệt hại là đủ. Ví dụ điển hình là giả chữ ký của người khác để làm giấy vay nợ, hợp đồng hoặc giấy ủy quyền; nhưng có cấu thành tội hay không còn tùy nội dung giấy tờ và tình tiết cụ thể.
偽造、變造私文書，足以生損害於公眾或他人者，處五年以下有期徒刑。（刑法第210條）
Tóm tắt không chính thức: Làm giả hoặc sửa đổi giấy tờ tư mà có thể gây thiệt hại cho công chúng hoặc người khác thì bị phạt tù đến năm năm.
Giả mạo giấy tờ công khác gì giả mạo giấy tờ tư?
Khác nhau ở loại giấy tờ. Giấy tờ công là giấy tờ do công chức lập ra khi thi hành công vụ (Điều 10 khoản 3). Theo Điều 211, làm giả hoặc sửa đổi giấy tờ công mà có thể gây thiệt hại cho công chúng hoặc người khác thì bị phạt tù từ một đến bảy năm, nặng hơn hẳn mức tối đa năm năm tù của tội giả mạo giấy tờ tư (Điều 210). Riêng hộ chiếu, giấy thông hành, giấy phép, giấy chứng nhận về phẩm hạnh, năng lực, quá trình làm việc hoặc giấy tờ tương tự, và thư giới thiệu (介紹書), luật có quy định riêng tại Điều 212: làm giả hoặc sửa đổi các giấy tờ này mà có thể gây thiệt hại cho công chúng hoặc người khác thì bị phạt tù đến một năm, giam giữ ngắn hạn hoặc phạt tiền đến 9.000 Đài tệ. Giấy tờ công được xã hội tin cậy cao hơn; khi bị làm giả, thiệt hại không chỉ đến với người liên quan mà còn làm giảm lòng tin vào giấy tờ của cơ quan nhà nước, nên luật phạt nặng hơn.
"Khiến công chức ghi sai sự thật" là gì?
Theo Điều 214, người nào biết rõ một việc là sai sự thật mà vẫn khai để công chức ghi vào giấy tờ công do công chức đó quản lý, và việc ghi đó có thể gây thiệt hại cho công chúng hoặc người khác, thì bị phạt tù đến ba năm, giam giữ ngắn hạn hoặc phạt tiền đến 15.000 Đài tệ. Tội này khác với Điều 213, là trường hợp chính công chức biết sai mà vẫn ghi. Tội này nhắm vào người dân khai sai với công chức, ví dụ khai mất giấy tờ không đúng sự thật hoặc khai sai thông tin đăng ký, khiến công chức ghi nội dung sai vào giấy tờ công; dù vậy vẫn phải chứng minh đủ các dấu hiệu luật định.
明知為不實之事項，而使公務員登載於職務上所掌之公文書，足以生損害於公眾或他人者，處三年以下有期徒刑、拘役或一萬五千元以下罰金。（刑法第214條）
Tóm tắt không chính thức: Biết là sai mà vẫn khiến công chức ghi vào giấy tờ công do người đó quản lý, có thể gây thiệt hại cho công chúng hoặc người khác, thì bị phạt tù đến ba năm, giam giữ ngắn hạn hoặc phạt tiền.
Tình huống giả định: ký giả tên người khác trên hợp đồng
Giả sử A không được B ủy quyền mà vẫn ký tên B vào hợp đồng, khiến hợp đồng trông như do chính B đồng ý, và việc làm giả này có thể gây thiệt hại cho B hoặc người khác: A có thể phạm tội giả mạo giấy tờ tư theo Điều 210. Nếu sau đó A dùng hợp đồng giả để đòi quyền lợi hoặc đưa ra sử dụng, A phạm tội sử dụng giấy tờ tư giả mạo theo Điều 216, và bị xử theo khung hình phạt của tội giả mạo giấy tờ tư nói trên. Theo quan điểm của thực tiễn xét xử (không phải quy định trực tiếp của luật), hành vi làm giả bị "hấp thụ" vào hành vi sử dụng, nên chỉ xử một tội sử dụng giấy tờ tư giả mạo, không phạt thêm tội làm giả.
Sử dụng giấy tờ giả khác gì với việc làm giả?
Theo Điều 216, người sử dụng các giấy tờ nêu tại Điều 210–215 bị xử theo điều khoản về việc làm giả, sửa đổi hoặc ghi sai tương ứng; nghĩa là hành vi sử dụng bị phạt theo khung hình phạt của chính tội làm giả hoặc ghi sai. Trên thực tế, người làm giả và người sử dụng thường là một (làm giả rồi đem dùng); khi đó, theo quan điểm của thực tiễn xét xử, chỉ xử tội sử dụng, không vì có thêm hành vi "sử dụng" mà bị phạt hai lần.
Tin nhắn LINE, tệp điện tử có được coi là "giấy tờ" theo luật hình sự không?
Theo Điều 220, chữ viết, ký hiệu, hình vẽ hoặc ảnh chụp trên giấy hay trên đồ vật, nếu theo tập quán hoặc theo thỏa thuận đủ để chứng minh ý muốn của người lập, thì được coi là giấy tờ; âm thanh, hình ảnh hoặc ký hiệu hiện ra qua máy móc hay máy tính từ bản ghi âm, ghi hình hoặc dữ liệu điện tử, nếu đủ để chứng minh ý muốn đó, cũng vậy. Vì thế, văn bản ký điện tử, nội dung trò chuyện, email và các dữ liệu điện tử khác, nếu đáp ứng điều kiện này, cũng có thể bị coi là giấy tờ theo luật hình sự và áp dụng các quy định về làm giả, sử dụng giấy tờ giả.
Có phải gây thiệt hại thực tế mới phạm tội giả mạo giấy tờ không?
Không. Điều luật chỉ yêu cầu "có thể gây thiệt hại cho công chúng hoặc người khác"; chỉ cần hành vi làm giả có khả năng gây thiệt hại là đã đủ dấu hiệu, không cần người bị hại đã thực sự mất tiền hay tài sản. Thiệt hại ở đây gồm cả lợi ích về tài sản lẫn lợi ích không phải tài sản (ví dụ nguy cơ ảnh hưởng đến nhân thân, danh dự); có khả năng này hay không do tòa đánh giá theo sự việc cụ thể. Nếu bạn đã nhận giấy triệu tập của công tố viên, hãy đọc bài đó để chuẩn bị trước khi đến trình bày.
Khi nào nên hỏi luật sư?
Dù bạn nghi giấy tờ mình ký đã bị người khác làm giả, bị cáo buộc làm giả giấy tờ, hay đã nhận giấy mời của cảnh sát hoặc giấy triệu tập của công tố viên, nên hỏi luật sư trước khi khai để xem giấy tờ đó thuộc loại nào và hành vi của bạn có thể bị đánh giá ra sao. Bài viết chỉ là thông tin chung, không phải ý kiến pháp lý cho vụ việc cụ thể.