ได้ แต่เฉพาะความผิดบางประเภท และต้องยื่นในช่วงเวลาที่กำหนด ผู้เสียหายจากความผิดที่กฎหมายระบุไว้ ยื่นคำขอเข้าร่วมคดีต่อศาลได้หลังอัยการฟ้องแล้ว จนถึงก่อนจบการแถลงปิดคดีในศาลชั้นอุทธรณ์ (ระบบนี้ไม่เหมือนการขอเข้าร่วมเป็นโจทก์กับอัยการในไทย) ถ้าศาลอนุญาต คุณจะได้รับแจ้งวันนัด และแสดงความเห็นเรื่องพยานหลักฐานและช่วงโทษได้ ผู้เสียหายที่ไม่ได้ขอเข้าร่วม ก็ยังมีสิทธิให้คนที่ไว้ใจอยู่ด้วยและแสดงความเห็นต่อศาล กฎหมายเปิดช่องให้คุณได้พูดและขอความช่วยเหลือตลอดคดีอาญา
คดีแบบไหนขอเข้าร่วมได้?
มาตรา 455-38 วรรคหนึ่ง ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา ให้สิทธินี้เฉพาะผู้เสียหายจากความผิดต่อไปนี้:
- ความผิดโดยเจตนาหรือโดยประมาท ที่เป็นเหตุให้ผู้อื่นถึงแก่ความตายหรือบาดเจ็บสาหัส
- ความผิดตามประมวลกฎหมายอาญาที่ระบุเป็นรายมาตรา เช่น ฆ่าผู้อื่นและพยายามฆ่า (มาตรา 271 วรรคหนึ่งและวรรคสอง) ทำร้ายสาหัสและพยายามทำร้ายสาหัส (มาตรา 278 วรรคหนึ่งและวรรคสาม) และชิงทรัพย์และพยายามชิงทรัพย์ (มาตรา 328 วรรคหนึ่ง วรรคสอง และวรรคสี่)
- ความผิดฐานล่วงละเมิดทางเพศตามที่มาตรา 2 วรรคหนึ่ง ของกฎหมายป้องกันอาชญากรรมล่วงละเมิดทางเพศกำหนด
- ความผิดตามกฎหมายป้องกันการค้ามนุษย์ มาตรา 31 ถึง 34 และมาตรา 36 และความผิดตามกฎหมายป้องกันการแสวงประโยชน์ทางเพศจากเด็กและเยาวชน มาตรา 32 ถึง 35 มาตรา 36 วรรคหนึ่งถึงวรรคห้า และมาตรา 37 วรรคหนึ่ง
ถ้าผู้เสียหายไร้ความสามารถ มีความสามารถจำกัด เสียชีวิตแล้ว หรือมีเหตุจำเป็นอื่นที่ทำให้ยื่นเองไม่ได้ ผู้แทนโดยชอบธรรม คู่สมรส ญาติสายตรง หรือญาติอื่นตามที่กฎหมายกำหนด ยื่นแทนได้ (มาตรา 455-38 วรรคสอง) โปรดทราบว่า ความผิดตามมาตรา 25 ของกฎหมายป้องกันการคุกคามทางเพศ ไม่อยู่ในรายการนี้
ยื่นคำขออย่างไร และศาลตัดสินอย่างไร?
ต้องยื่นคำขอเป็นหนังสือต่อศาลในทุกชั้นศาล โดยระบุเรื่องที่ฟ้อง ข้อมูลของจำเลย ความสัมพันธ์กับผู้เสียหายถ้าผู้ยื่นไม่ใช่ผู้เสียหายเอง และจุดประสงค์กับเหตุผลที่ขอเข้าร่วม (มาตรา 455-39) ศาลจะฟังความเห็นของอัยการ จำเลย ทนายจำเลย และผู้ช่วยเหลือจำเลยก่อน แล้วพิจารณาลักษณะของคดี ความสัมพันธ์ระหว่างผู้ยื่นกับจำเลย ความคืบหน้าของคดี และประโยชน์ของผู้ยื่น ถ้าเห็นว่าเหมาะสมก็อนุญาต ถ้าไม่เหมาะสมก็ยกคำขอ และคำสั่งนี้โต้แย้งต่อศาลสูงไม่ได้ (มาตรา 455-40 วรรคสองและวรรคสี่)
เมื่อศาลอนุญาตแล้ว ทำอะไรได้บ้าง?
- แต่งตั้งผู้แทน: ผู้เข้าร่วมแต่งตั้งผู้แทนได้ทุกเมื่อ ถ้ายังไม่มีผู้แทน ให้นำบางบทเรื่องทนายที่ศาลแต่งตั้งตามมาตรา 31 มาใช้ (คล้ายทนายขอแรงของไทย) (มาตรา 455-41)
- ดูสำนวนคดี: ผู้แทนที่เป็นทนายความตรวจ คัดลอก ทำสำเนา หรือถ่ายภาพสำนวนและพยานวัตถุระหว่างการพิจารณาได้ ถ้าไม่มีผู้แทน หรือผู้แทนไม่ใช่ทนายความ ขอสำเนาได้โดยจ่ายค่าใช้จ่ายล่วงหน้า แต่ศาลอาจจำกัดได้ถ้าเกี่ยวกับความเป็นส่วนตัวหรือเหตุอื่น (มาตรา 455-42)
- รับแจ้งวันนัด: ศาลต้องแจ้งวันนัดเตรียมคดีและวันนัดพิจารณาให้ผู้เข้าร่วมและผู้แทนทราบ (มาตรา 455-43 และ 455-44)
- แสดงความเห็น: ทุกครั้งที่ตรวจพยานเสร็จหนึ่งรายการ ผู้พิพากษาหัวหน้าคณะต้องถามว่ามีความเห็นหรือไม่ และให้โอกาสโต้แย้งเรื่องน้ำหนักของพยานตามสมควร ก่อนเข้าสู่การกำหนดโทษ ต้องให้โอกาสแสดงความเห็นเรื่องช่วงโทษด้วย (มาตรา 455-46 และ 455-47)
ไม่ได้ขอเข้าร่วมคดี ก็ยังได้รับความคุ้มครอง
เมื่อคุณไปให้ปากคำในชั้นสอบสวน หรือต้องไปศาล ถ้าคุณยินยอม สมาชิกครอบครัว แพทย์ นักจิตวิทยา ผู้ให้คำปรึกษา นักสังคมสงเคราะห์ หรือคนที่คุณไว้ใจ อยู่ด้วยได้ (ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 248-1 และ 271-3) อัยการและศาลต้องระวังเรื่องความเป็นส่วนตัวของผู้เสียหาย และอาจใช้ฉากกั้นหรือวิธีอื่นแยกผู้เสียหายออกจากจำเลยตามสมควร (มาตรา 248-3 และ 271-2)
ในวันพิจารณา ศาลต้องเรียกผู้เสียหายหรือครอบครัวมา และเปิดโอกาสให้แสดงความเห็น เว้นแต่เข้าข้อยกเว้นตามกฎหมาย (มาตรา 271 วรรคสอง) ถ้าไม่เห็นด้วยกับคำพิพากษา ผู้ร้องทุกข์หรือผู้เสียหายขอให้อัยการอุทธรณ์ได้ โดยต้องแจ้งเหตุผลด้วย (มาตรา 344 วรรคสาม)
บริการคุ้มครองตามกฎหมายคุ้มครองสิทธิผู้เสียหายจากอาชญากรรม
ผู้ที่ได้รับบริการคุ้มครอง ได้แก่ ผู้ที่ถูกละเมิดสิทธิในการตัดสินใจเรื่องเพศของตนจากการกระทำความผิด ผู้บาดเจ็บสาหัสและครอบครัว และครอบครัวของผู้เสียชีวิต (มาตรา 13) องค์กรคุ้มครองและสาขาช่วยได้หลายเรื่อง เช่น ไปศาลเป็นเพื่อนและช่วยแสดงความเห็น ช่วยยื่นขอเข้าร่วมคดี ให้คำปรึกษาหรือดูแลจิตใจระหว่างคดี และช่วยเรื่องการรักษาพยาบาล การเงิน และที่พัก (มาตรา 15 วรรคหนึ่ง) และอาจอนุมัติเงินช่วยค่ารักษาพยาบาล ค่าปรึกษา ค่าใช้จ่ายในคดี และค่าทนายตามการประเมินความจำเป็น (มาตรา 16 วรรคหนึ่ง) ตำรวจและอัยการต้องแจ้งให้คุณทราบว่ามีสิทธิขอรับบริการคุ้มครองและเงินชดเชย (มาตรา 12 วรรคสอง)
ถ้าคุณร้องขอ อัยการหรือศาลอาจแจ้งหรือให้ตรวจความคืบหน้าของคดีผ่านระบบข้อมูลคดีอาญาสำหรับผู้เสียหาย ยกเว้นคดีเยาวชน (มาตรา 26 วรรคหนึ่ง) ถ้าคุณฟ้องแพ่งเรียกค่าเสียหายจากผู้กระทำ จะได้รับยกเว้นค่าธรรมเนียมศาลไว้ก่อนเป็นการชั่วคราว (มาตรา 25 วรรคหนึ่ง) ในคดีความผิดโดยเจตนาที่ทำให้ถึงแก่ความตาย บาดเจ็บสาหัส หรือละเมิดสิทธิในการตัดสินใจเรื่องเพศ ถ้าศาลอนุญาตให้ปล่อยจำเลยจากการควบคุมตัว ศาลอาจสั่งให้จำเลยปฏิบัติตามข้อห้ามได้ไม่เกินสองปีหากจำเป็น เช่น ห้ามคุกคาม ห้ามติดต่อ ห้ามสะกดรอยตาม หรือห้ามเข้าใกล้บ้านหรือที่ทำงานของผู้เสียหาย (มาตรา 35 วรรคหนึ่ง)
เงินชดเชยผู้เสียหายจากอาชญากรรม
บทว่าด้วยเงินชดเชยนี้มีผลใช้บังคับตั้งแต่ 1 กรกฎาคม 2023
| ประเภท | ผู้ที่อาจมีสิทธิ | จำนวนตามกฎหมาย (ดอลลาร์ไต้หวันใหม่) |
|---|---|---|
| เงินชดเชยกรณีความผิดทางเพศ | ผู้ที่ถูกละเมิดสิทธิในการตัดสินใจเรื่องเพศจากการกระทำความผิด | 100,000–400,000 |
| เงินชดเชยกรณีบาดเจ็บสาหัส | ผู้ที่บาดเจ็บสาหัสจากการกระทำความผิด | 800,000–1,600,000 |
| เงินชดเชยสำหรับครอบครัวผู้เสียชีวิต | ครอบครัวของผู้เสียชีวิตจากการกระทำความผิดตามที่กฎหมายกำหนด | 1,800,000 |
ยื่นคำขอเป็นหนังสือพร้อมเอกสารหลักฐาน ต่อคณะกรรมการพิจารณาเงินชดเชยของสำนักงานอัยการประจำศาลชั้นต้นในท้องที่ที่เกิดเหตุ (มาตรา 61–62) สิทธิขอเงินชดเชยสิ้นไป ถ้าไม่ใช้ภายในห้าปีนับแต่รู้ว่าตนตกเป็นผู้เสียหาย หรือพ้นสิบปีนับแต่เกิดเหตุ แต่ถ้าขณะเกิดเหตุยังเป็นผู้เยาว์ ยังยื่นได้ภายในห้าปีหลังบรรลุนิติภาวะ (มาตรา 63) ถ้ามีความจำเป็นเร่งด่วน ขอเงินชดเชยชั่วคราวได้สูงสุด 400,000 ดอลลาร์ไต้หวันใหม่ (มาตรา 68–69) ข้อตกลงที่ให้ค่าตอบแทนแก่คนที่รับยื่นคำขอแทนเป็นโมฆะ (มาตรา 73 วรรคสอง) เงินชดเชยไม่ได้จ่ายให้อัตโนมัติ ต้องเข้าเงื่อนไขตามกฎหมาย
ควรปรึกษาทนายความเมื่อไร?
ถ้ายังไม่แน่ใจว่าควรขอเข้าร่วมคดีหรือไม่ จะเรียบเรียงความเห็นเรื่องพยานหลักฐานและโทษอย่างไร หรือการขอเงินชดเชยต้องใช้เอกสารอะไร ปรึกษาก่อนแล้วค่อยตัดสินใจได้ เนื้อหาในหน้านี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่ความเห็นทางกฎหมายสำหรับคดีของคุณ