Bài viết này dựa trên luật Đài Loan. Buổi tư vấn diễn ra bằng tiếng Trung; nếu cần phiên dịch, hãy cho chúng tôi biết khi gửi yêu cầu.
Bạn có thể nộp đơn khiếu nại; nếu hành vi là tội phạm, bạn còn có thể làm đơn yêu cầu truy tố (告訴), và hai con đường này có thể đi song song. Theo Luật Phòng chống Quấy rối Tình dục, với quấy rối không lợi dụng quyền thế, bạn phải khiếu nại trong hai năm kể từ khi biết sự việc và không quá năm năm kể từ khi sự việc xảy ra; với quấy rối lợi dụng quyền thế, các thời hạn này là ba năm và bảy năm; người bị hại chưa thành niên có quy định riêng. Quấy rối tình dục ở nơi làm việc được xử lý theo Luật Bình đẳng Giới trong Việc làm. Lợi dụng lúc người khác không kịp chống cự để hôn, ôm hoặc chạm vào vùng kín của họ là tội chỉ truy tố khi có yêu cầu của người có quyền yêu cầu truy tố (告訴乃論; Điều 25 Luật Phòng chống Quấy rối Tình dục), và đơn phải nộp trong sáu tháng kể từ khi biết ai là người làm. Nếu bạn thấy bị xúc phạm, thấy khó chịu, điều đó đáng được coi trọng; bạn không cần xác định trước việc đó có phải là quấy rối tình dục hay không rồi mới đi tìm sự giúp đỡ.
Trước hết, hãy lo cho bản thân
Nếu đang nguy hiểm tức thời tại Đài Loan, gọi 110. Để được hỗ trợ kín đáo và hiểu các lựa chọn, gọi miễn phí đường dây bảo vệ 113 hoạt động 24 giờ, có hỗ trợ phiên dịch tiếng Việt. Ghi lại thời gian, địa điểm, sự việc và người có mặt; giữ tin nhắn, hình ảnh và tài liệu khác.
Nếu sự việc xảy ra ở nơi công cộng, hay nơi mọi người được ra vào, thuộc một cơ quan, trường học, tổ chức hoặc chủ sử dụng lao động, và họ biết sự việc ngay lúc đó, thì họ phải giúp người bị hại khiếu nại và giữ chứng cứ, khi cần thì giúp gọi cảnh sát đến, đồng thời chú ý đến an toàn và đời tư của người bị hại (Điều 7 khoản 2 Luật Phòng chống Quấy rối Tình dục).
Nguồn về đường dây: Bộ Y tế và Phúc lợi: giới thiệu đường dây bảo vệ 113 ↗.
Thế nào là quấy rối tình dục?
Quấy rối tình dục là hành vi (không phải tội xâm hại tình dục) liên quan đến tình dục hoặc giới tính mà trái ý muốn của người kia, và thuộc một trong các trường hợp: làm tổn hại nhân phẩm, khiến người kia sợ hãi, cảm thấy bị thù địch hay xúc phạm, hoặc ảnh hưởng không đúng mực đến công việc, việc học hay sinh hoạt bình thường của họ; hoặc lấy việc người kia chấp nhận hay từ chối hành vi đó làm điều kiện để họ được, mất hay bị giảm quyền lợi trong học tập, công việc, đào tạo, dịch vụ hoặc hoạt động (Điều 2 khoản 1). Nếu người có hành vi lợi dụng quyền thế hoặc cơ hội đối với người mà mình giám sát, chăm sóc hay hướng dẫn trong quan hệ giáo dục, khám chữa bệnh, công việc, tìm việc…, đó là quấy rối tình dục lợi dụng quyền thế (Điều 2 khoản 2).
Điều 2 của Quy định hướng dẫn phòng chống quấy rối tình dục liệt kê các dạng như: lời nói, hành vi sỉ nhục hoặc thù địch; theo dõi hoặc theo đuổi không được chào đón; nhìn trộm, quay lén; phô bày vùng kín; gửi chữ viết hoặc hình ảnh khiêu dâm; và lợi dụng lúc người kia không kịp chống cự để hôn, ôm hoặc chạm vào mông, ngực hay vùng kín khác. Tùy nơi xảy ra và tư cách của các bên, nếu Luật Bình đẳng Giới trong Giáo dục hoặc Luật Bình đẳng Giới trong Việc làm có quy định riêng thì áp dụng luật đó (Điều 1 khoản 2).
Khiếu nại với ai, trong bao lâu?
Bạn có thể khiếu nại bằng văn bản hoặc bằng lời nói; nơi nhận đơn tùy vào người có hành vi (Điều 14 khoản 3):
- Nếu người đó thuộc một cơ quan nhà nước, đơn vị quân đội hoặc trường học: nộp cho chính cơ quan, đơn vị, trường học đó.
- Nếu người đó là thủ trưởng cơ quan, hiệu trưởng, người đứng đầu tổ chức hoặc chủ sử dụng lao động: nộp cho cơ quan có thẩm quyền của thành phố hoặc huyện nơi đơn vị đặt trụ sở.
- Nếu không biết người đó là ai, hoặc thuộc trường hợp khác: nộp cho cảnh sát nơi xảy ra sự việc.
| Loại | Thời hạn nộp đơn (Điều 14 khoản 1–2) |
|---|---|
| Quấy rối tình dục thông thường | Trong hai năm kể từ khi biết sự việc; đã quá năm năm kể từ ngày xảy ra thì không được nộp |
| Quấy rối tình dục lợi dụng quyền thế | Trong ba năm kể từ khi biết sự việc; đã quá bảy năm kể từ ngày xảy ra thì không được nộp |
| Người bị hại còn chưa thành niên khi sự việc xảy ra | Được nộp trong ba năm sau khi thành niên; nếu hai dòng trên cho thời hạn dài hơn thì theo thời hạn đó |
Sau khi tiếp nhận, phải bắt đầu điều tra trong bảy ngày và hoàn tất trong hai tháng; khi cần có thể gia hạn một tháng và phải báo cho các bên (Điều 15 khoản 1). Khi điều tra, hai bên đều phải được trình bày đầy đủ, và phải tránh hỏi đi hỏi lại. Nếu vụ việc đã vào giai đoạn điều tra hình sự hoặc xét xử, hội đồng xem xét có thể quyết định tạm dừng xử lý cho đến khi thủ tục đó kết thúc (Điều 16 khoản 2); không đồng ý với quyết định về kết quả điều tra thì có thể khiếu nại lên cấp trên theo thủ tục tố nguyện hành chính (訴願) (khoản 4 cùng điều). Lưu ý: đã rút đơn thì không được khiếu nại lại về cùng sự việc (Điều 14 khoản 4).
Cơ quan, trường học, tổ chức hoặc chủ sử dụng lao động không được đối xử phân biệt không chính đáng với người đã khiếu nại, làm đơn yêu cầu truy tố, làm chứng hoặc giúp đỡ người bị hại (Điều 9 khoản 1). Không ai được công khai thông tin nhân thân của người bị hại qua báo chí hay bằng cách khác (Điều 10).
Yêu cầu truy tố hình sự và thời hạn sáu tháng
意圖性騷擾，乘人不及抗拒而為親吻、擁抱或觸摸其臀部、胸部或其他身體隱私處之行為者，處二年以下有期徒刑、拘役或併科新臺幣十萬元以下罰金；利用第二條第二項之權勢或機會而犯之者，加重其刑至二分之一（第25條第1項）。
Tóm tắt không chính thức: Nhằm quấy rối tình dục mà lợi dụng lúc người khác không kịp chống cự để hôn, ôm hoặc chạm vào mông, ngực hay vùng kín khác có thể bị phạt tù đến hai năm (điều luật cũng quy định giam giữ ngắn hạn và phạt tiền); nếu lợi dụng quyền thế hay cơ hội theo Điều 2 khoản 2 thì hình phạt tăng thêm đến một nửa.
Hành vi ở Điều 25 là tội chỉ truy tố theo yêu cầu (khoản 2 của Điều 25): đơn phải nộp trong sáu tháng kể từ khi biết ai là người làm (Điều 237 khoản 1 Bộ luật Tố tụng Hình sự), bằng văn bản hoặc bằng lời nói, gửi công tố viên hoặc cán bộ cảnh sát tư pháp (司法警察官, người có thẩm quyền điều tra hình sự; Điều 242 khoản 1). Các hành vi khác có thể thuộc tội danh khác, với điều kiện riêng.
Trừ quấy rối lợi dụng quyền thế, các vụ khác có thể xin hòa giải (Điều 18 Luật Phòng chống Quấy rối Tình dục). Nếu hòa giải không thành, người bị hại có thể xin chuyển vụ việc sang cơ quan tư pháp trong mười ngày kể từ khi nhận giấy chứng nhận hòa giải không thành; nếu vụ việc liên quan đến Điều 25, đơn yêu cầu truy tố được coi là đã nộp từ lúc xin hòa giải (Điều 22 khoản 2 điểm 3). Nhưng nếu hòa giải thành và được tòa án phê chuẩn, thì với sự việc đó bạn không được khiếu nại, làm đơn yêu cầu truy tố, tự khởi kiện hình sự (自訴) hay kiện dân sự nữa (Điều 21 khoản 6). Hãy hiểu rõ hậu quả này trước khi đồng ý hòa giải.
Nếu hành vi là tội thuộc chương các tội xâm phạm quyền tự chủ tình dục (từ Điều 221 Bộ luật Hình sự trở đi), đó là tội xâm hại tình dục, và Luật Phòng chống Tội phạm Xâm hại Tình dục có thêm các quy định bảo vệ; xem cẩm nang cho người bị xâm hại tình dục. Về dân sự, người có hành vi phải bồi thường thiệt hại; nếu là quấy rối lợi dụng quyền thế, người bị hại còn có thể yêu cầu tòa buộc bồi thường mang tính trừng phạt từ một đến ba lần mức thiệt hại (Điều 12 khoản 3).
Nếu sự việc xảy ra ở nơi làm việc
Bị quấy rối tình dục tại nơi làm việc theo định nghĩa ở Điều 12 Luật Bình đẳng Giới trong Việc làm thì về nguyên tắc bạn khiếu nại với chủ sử dụng lao động (Điều 32-1 khoản 1). Nếu người bị khiếu nại là người đứng đầu doanh nghiệp hoặc chính chủ sử dụng lao động, nếu chủ sử dụng lao động không xử lý, hoặc bạn không đồng ý với kết quả điều tra hay kỷ luật, bạn có thể khiếu nại thẳng lên cơ quan có thẩm quyền ở địa phương (phần ngoại lệ của cùng khoản). Thời hạn khiếu nại lên cơ quan có thẩm quyền, thời hạn xử lý của chủ sử dụng lao động, và cách xử lý khi vụ việc vừa là bắt nạt vừa là quấy rối tình dục: xem bài so sánh bắt nạt nơi làm việc và quấy rối tình dục nơi làm việc.
Khi nào có thể hỏi luật sư?
Khi sắp hết thời hạn, chưa biết nên khiếu nại ở đâu, đang cân nhắc có làm đơn yêu cầu truy tố luôn không, hoặc muốn biết hòa giải sẽ có hậu quả gì trước khi đồng ý, bạn đều có thể hỏi luật sư trước. Trang này là thông tin chung, không phải ý kiến pháp lý cho vụ việc cụ thể.