Bài viết này dựa trên luật Đài Loan. Buổi tư vấn diễn ra bằng tiếng Trung; nếu cần phiên dịch, hãy cho chúng tôi biết khi gửi yêu cầu.
Khi thấy có thể mình đã bị lừa đảo đầu tư, hãy làm theo thứ tự: giữ chứng cứ, báo càng sớm càng tốt (gọi 165 hoặc báo cảnh sát), xử lý tài khoản đã nhận tiền, rồi làm đơn yêu cầu truy tố và xin bảo toàn tài sản. Chặn được tiền hay không phụ thuộc vào việc tiền còn nằm trong tài khoản của bên kia hay không, và ngân hàng với cảnh sát báo cho nhau nhanh đến đâu. Những người tự xưng có thể “lấy lại tiền giúp” thì phần lớn là lừa đảo lần hai.
Bước một: giữ chứng cứ thế nào?
Hãy lưu lại các cuộc trò chuyện với người mời bạn đầu tư (LINE, tin nhắn mạng xã hội, bản ghi âm cuộc gọi), biên lai chuyển khoản, địa chỉ trang web và ảnh chụp màn hình nền tảng đầu tư mà họ đưa, cùng tên tài khoản, số điện thoại, số tài khoản nhận tiền của họ. Khi thấy có gì bất thường, dừng chuyển tiền ngay. Đừng xóa tệp gốc, vì sau này bạn có thể phải đưa cho ngân hàng hoặc cảnh sát.
Bước hai: báo cho ai?
Đường dây chống lừa đảo 165 của Cơ quan Cảnh sát Quốc gia nhận tư vấn và trình báo. Bạn cũng có thể gọi 110, đến đồn cảnh sát, hoặc báo trực tuyến trên trang 165; phần hỏi đáp của Cơ quan Cảnh sát Quốc gia có giải thích các cách này. Gọi 165 từ điện thoại bàn hoặc từ số di động của Chunghwa Telecom thì miễn phí; số của nhà mạng khác mất 1 Đài tệ mỗi phút. Nếu báo trực tuyến, nhân viên phụ trách sẽ chuyển hồ sơ đến đồn cảnh sát gần bạn để làm tiếp.
Nếu biết rõ tiền đã chuyển đi đâu và tiền có thể vẫn còn trong tài khoản của bên kia, hãy đến ngay bất kỳ ngân hàng hay tổ chức nhận tiền gửi nào trong giờ làm việc, nói rõ mình bị lừa, đưa thông tin chuyển tiền, ký bản cam kết và gọi 165. Theo Điều 28 của quy định về phòng chống lừa đảo trong lĩnh vực tài chính, cảnh sát phải cử người đến đó tiếp nhận trình báo trong vòng hai giờ. Càng làm sớm càng tốt.
Bước ba: có làm gì được với tài khoản đã nhận tiền không?
存款業務機構接獲前一存款業務機構、電子支付機構或虛擬資產服務商之通報後，應就被通報之受款金額進行圈存；如帳戶餘額小於被通報之受款金額，則圈存帳戶目前餘額（金融機構及提供虛擬資產服務之事業或人員防制詐欺犯罪危害應遵循事項辦法第30條第1項）。
Tóm tắt không chính thức: Khi nhận được thông báo từ tổ chức trước đó, tổ chức nhận tiền gửi phải phong tỏa tạm thời số tiền được báo; nếu số dư ít hơn thì phong tỏa toàn bộ số dư hiện có.
Trong 48 giờ kể từ khi phong tỏa tạm thời (圈存), cơ quan đã gửi thông báo cảnh báo lúc đầu, tức cơ quan cảnh sát tư pháp (司法警察機關, cơ quan điều tra hình sự), phải xác minh và cho ngân hàng biết là gắn cảnh báo cho tài khoản (警示帳戶) hay gỡ phong tỏa; quá hạn mà không có thông báo thì ngân hàng tự gỡ phong tỏa (Điều 30 khoản 3–4). Nếu tiền đã bị chuyển sang tài khoản khác, tổ chức nhận tiền phải báo cho tổ chức nhận tiếp theo để lần theo (Điều 27). Chặn được tiền hay không phụ thuộc vào việc tiền còn trong tài khoản hay không; người bị hại không thể tự chỉ đạo việc xử lý nội bộ của ngân hàng, và phong tỏa cũng không bảo đảm lấy lại được tiền.
Bước bốn: báo xong rồi, bước pháp lý tiếp theo là gì?
Người bị hại có thể làm đơn yêu cầu truy tố gửi công tố viên hoặc cán bộ cảnh sát tư pháp (司法警察官, người có thẩm quyền điều tra hình sự), bằng văn bản hoặc bằng lời nói (Điều 232, 242 Bộ luật Tố tụng Hình sự). Dùng thủ đoạn gian dối để người khác giao tài sản, nhằm chiếm làm của mình hoặc của người khác một cách trái pháp luật, thì bị phạt tù đến năm năm (Điều 339 khoản 1 Bộ luật Hình sự); nếu lừa đảo bằng cách phát tán tới công chúng qua mạng internet… thì bị phạt nặng hơn theo Điều 339-4. Sau khi vụ án bị truy tố và trước khi kết thúc phần tranh luận ở phiên tòa cấp hai, bạn có thể nộp đơn kiện dân sự kèm theo vụ án hình sự để đòi bồi thường (Điều 487–488 Bộ luật Tố tụng Hình sự). Nếu sợ bên kia tẩu tán tài sản, bạn có thể xin riêng lệnh kê biên tạm thời để giữ tài sản trước (Điều 522–523 Bộ luật Tố tụng Dân sự). Xem thêm cẩm nang lấy lại tiền bị lừa.
Bước năm: làm sao biết lời mời “lấy lại tiền giúp” có phải lừa đảo lần hai không?
Trang chống lừa đảo 165 của Cơ quan Cảnh sát Quốc gia nhắc: người mạo danh tin tặc hoặc văn phòng luật sư để nói rằng có thể lấy lại tiền bị lừa là đang dùng chiêu lừa đảo lần hai. Nếu lỡ bị lừa, hãy báo ngay cho cảnh sát để cảnh sát vào cuộc điều tra, đừng tìm đến những nơi không rõ nguồn gốc; muốn đòi lại tiền thì đi theo thủ tục tố tụng chính thức.
Nguồn: Cảnh báo của Cơ quan Cảnh sát Quốc gia về chiêu “lấy lại tiền bị lừa” ↗.
Khi nào nên hỏi luật sư?
Nếu số tiền lớn, đã lần ra được danh tính hoặc tài sản của bên kia, hoặc bạn cần kiện dân sự kèm theo vụ án hình sự hay xin kê biên tạm thời, nên hỏi luật sư sớm để xem chứng cứ đã đủ chưa và thủ tục nên đi thế nào. Trang này là thông tin chung, không phải ý kiến pháp lý cho vụ việc cụ thể.
Trang chống lừa đảo 165: tự xưng lấy lại được tiền bị lừa đều là chiêu lừa đảo lần hai ↗