Bị khiếu nại bắt nạt nơi làm việc: nên làm gì?

Bài viết này dựa trên luật Đài Loan. Buổi tư vấn diễn ra bằng tiếng Trung; nếu cần phiên dịch, hãy cho chúng tôi biết khi gửi yêu cầu.

Trước hết: đây là loại thông báo nào?

Thông báo của công ty: Khi đã tiếp nhận đơn và tiến hành điều tra, chủ sử dụng lao động phải báo bằng văn bản cho các bên về mục đích, thời gian, địa điểm điều tra và hậu quả nếu không đến (Điều 16 khoản 1 mục 1 Quy định Phòng chống Bắt nạt Nơi làm việc).

Thông báo của cơ quan địa phương: Nếu người bị khiếu nại là người đứng đầu doanh nghiệp, người lao động có thể nộp đơn thẳng lên cơ quan có thẩm quyền của thành phố hoặc huyện (phần ngoại lệ ở Điều 22-3 khoản 1 Luật An toàn và Sức khỏe Nghề nghiệp). Khi cơ quan này điều tra, người bị khiếu nại phải hợp tác và cung cấp tài liệu, không được lẩn tránh, cản trở hay từ chối (khoản 4 của cùng điều).

Giấy mời của cảnh sát hoặc giấy triệu tập của công tố viên: Đây là thủ tục hình sự, diễn ra tách biệt với cuộc điều tra của công ty, nên cần chuẩn bị riêng; xem bắt nạt nơi làm việc và thủ tục hình sự.

Chuyện đã lâu vẫn có thể bị khiếu nại: Người lao động có ba năm kể từ khi hành vi bắt nạt chấm dứt để nộp đơn cho chủ sử dụng lao động. Nếu người bị khiếu nại là người lợi dụng quyền thế, người lao động còn có thể nộp trong một năm kể từ ngày nghỉ việc; thời hạn nào dài hơn thì áp dụng thời hạn đó (Điều 8 khoản 3 của quy định).

Thế nào là bắt nạt nơi làm việc?

Theo Điều 22-1 khoản 1 Luật An toàn và Sức khỏe Nghề nghiệp, bắt nạt nơi làm việc là khi người lao động đang làm việc tại nơi làm việc bị người của doanh nghiệp (事業單位人員) lợi dụng chức vụ hoặc quyền thế, vượt quá mức cần thiết và hợp lý cho công việc, liên tục có lời nói hay hành vi xúc phạm, đe dọa, lạnh nhạt, cô lập, sỉ nhục hoặc không đúng mực khác, làm tổn hại sức khỏe thể chất hoặc tinh thần của họ; nếu sự việc nghiêm trọng thì không cần phải lặp lại. Điều 2 của quy định còn yêu cầu xem xét tổng thể bối cảnh, tần suất, địa điểm, động cơ và mục đích của người có hành vi. Yêu cầu công việc khắt khe tự nó chưa phải là bắt nạt; điều quan trọng là cách làm có vượt quá mức cần thiết và hợp lý hay không.

Quyền của bạn trong quá trình điều tra

• Được trình bày và giải thích: Khi điều tra, chủ sử dụng lao động phải cho các bên cơ hội trình bày ý kiến và đáp lại cáo buộc (Điều 16 khoản 1).
• Không bị buộc đối chất: Trong quá trình điều tra hoặc khi họp, không được bắt các bên, hay những người giúp việc điều tra, đối chất với nhau (Điều 16 khoản 1 mục 3).
• Giữ bí mật nhân thân: Tên và thông tin đủ để nhận ra các bên và người giúp điều tra phải được giữ bí mật, và mọi người tham gia xử lý vụ việc đều có nghĩa vụ giữ bí mật; trừ khi cần cho việc điều tra hoặc vì an toàn công cộng (Điều 16 khoản 1 mục 7 và khoản 2).
• Yêu cầu rút khỏi vụ việc: Người tham gia điều tra, xử lý hoặc xem xét lại mà có quan hệ thân thích theo luật định với một bên thì phải tự rút. Nếu có sự việc cụ thể khác cho thấy người đó có thể thiên vị, bạn có thể làm văn bản nêu lý do và sự việc, đề nghị chủ sử dụng lao động cho người đó rút (Điều 15).
• Xin xem xét lại: Nếu không đồng ý với quyết định, bạn có thể nộp văn bản nêu rõ lý do trong 30 ngày kể từ ngày hôm sau ngày nhận thông báo bằng văn bản; mỗi vụ việc chỉ được xin một lần (Điều 22).

Những nghĩa vụ bạn cũng cần biết

Các bên và những người liên quan phải hợp tác điều tra, cung cấp giấy tờ, tài liệu hoặc trình bày ý kiến (Điều 16 khoản 1 mục 4). Nếu không có lý do chính đáng mà từ chối hợp tác, và đã được báo hạn hợp tác mà vẫn không hợp tác, nhóm điều tra có thể lập báo cáo luôn mà không chờ bạn trình bày (Điều 17 khoản 3).

訪談時，受訪談者不得自行錄音或錄影；訪談由雇主以錄音或錄影輔助並作成紀錄（第16條第1項第2款）。

Tóm tắt không chính thức: Người được phỏng vấn không được tự ghi âm hoặc ghi hình; chủ sử dụng lao động dùng ghi âm hoặc ghi hình để hỗ trợ và lập biên bản.

Chuẩn bị trước buổi phỏng vấn

1. Xếp sự việc theo ngày, phân biệt điều bạn nhớ rõ với điều bạn suy đoán.
2. Tìm căn cứ công việc cho các chỉ đạo của bạn: giấy phân công, chỉ tiêu công việc, biên bản họp.
3. Điều 2 của quy định liệt kê những tình huống cần xem xét khi đánh giá (cố ý gạt ra ngoài, cản trở công việc, giao việc bất hợp lý, tung tin đồn hoặc tiết lộ đời tư); bạn có thể dựa vào đó để nhìn lại bối cảnh hành vi của mình.
4. Đừng tự liên lạc riêng với người nộp đơn hay nhân chứng. Chủ sử dụng lao động cũng không được có biện pháp bất lợi với người nộp đơn hoặc người giúp họ khiếu nại, trừ khi đã chứng minh được người đó cố ý bịa đặt sự việc (Điều 20).

Công cụ dòng thời gian chuẩn bị lời trình bày trên trang này có thể giúp bạn sắp xếp; dữ liệu chỉ lưu trong trình duyệt của bạn.

Sau khi nhận quyết định

Khi đơn vị xử lý đơn đã quyết định khiếu nại có căn cứ hay không, trong mười ngày làm việc chủ sử dụng lao động phải báo bằng văn bản cho các bên, ghi rõ sự việc và lý do, kèm cách và thời hạn xin xem xét lại (Điều 18 khoản 3).

Nếu cuộc họp xét đơn xin xem xét lại phát hiện thủ tục điều tra có sai sót nghiêm trọng, hoặc có tình tiết, chứng cứ mới đủ làm thay đổi kết luận ban đầu, thì phải lập nhóm điều tra mới để điều tra lại (Điều 22 khoản 3). Sai sót nghiêm trọng gồm: đơn vị xử lý hoặc nhóm điều tra được lập không đúng quy định; không cho một bên nào đó trình bày ý kiến; người phải rút mà không rút; hoặc có chứng cứ quan trọng đủ ảnh hưởng đến kết quả mà không được xem xét.

Nếu không đồng ý với kết quả điều tra và khiếu nại lên cơ quan có thẩm quyền hoặc thanh tra lao động, mà cơ quan này xác định có vi phạm quy định và có sai sót nghiêm trọng như trên, họ có thể yêu cầu chủ sử dụng lao động điều tra lại, và chủ sử dụng lao động không được từ chối (Điều 24 của quy định; Điều 22-2 khoản 5 Luật An toàn và Sức khỏe Nghề nghiệp).

Khi nào nên hỏi luật sư?

Nếu nội dung khiếu nại có thể dính đến hình sự, bạn đã nhận giấy mời của cảnh sát hoặc giấy triệu tập của công tố viên, kết quả điều tra có thể ảnh hưởng đến kỷ luật hay việc bạn có được làm tiếp hay không, hoặc bạn chưa biết nên trình bày thế nào, hãy hỏi luật sư trước khi mở lời. Trang này là thông tin chung, không phải ý kiến pháp lý cho vụ việc cụ thể.