Bài viết này dựa trên luật Đài Loan. Buổi tư vấn diễn ra bằng tiếng Trung; nếu cần phiên dịch, hãy cho chúng tôi biết khi gửi yêu cầu.
Nếu ô tư cách trên giấy triệu tập (傳票) ghi 「被告」, công tố viên đã đưa bạn vào diện bị điều tra và bạn phải có mặt để công tố viên hỏi cung. Ở Đài Loan, từ 被告 được dùng ngay từ giai đoạn điều tra, nên ở đây nó gần với "bị can" trong tiếng Việt, không có nghĩa là bạn đã bị đưa ra xét xử. Nếu giấy ghi 「證人」, bạn được triệu tập với tư cách nhân chứng (Điều 175). Bị can đã được triệu tập hợp lệ mà không đến và không có lý do chính đáng thì có thể bị áp giải (Điều 75 Bộ luật Tố tụng Hình sự). Việc điều tra không công khai, nhưng luật sư bào chữa được có mặt khi công tố viên hỏi cung, được ghi chép và trình bày ý kiến (Điều 245 khoản 1–2). Sau điều tra, công tố viên có thể truy tố, không truy tố hoặc hoãn truy tố, tùy từng vụ (Điều 251, 253 và 253-1). Nếu không đồng ý với quyết định không truy tố hoặc hoãn truy tố, người yêu cầu truy tố có mười ngày kể từ khi nhận quyết định để yêu cầu xét lại (再議), trừ một số ngoại lệ (Điều 256).
Giấy triệu tập của viện công tố là gì, và bạn đã là bị can chưa?
Giấy triệu tập là văn bản chính thức mà công tố viên hoặc tòa án dùng để gọi bạn đến. Giấy phải ghi họ tên và thông tin nhân thân của bạn, vụ việc, ngày giờ và nơi phải có mặt, kèm lời cảnh báo rằng nếu không đến mà không có lý do chính đáng thì có thể bị áp giải (Điều 71 khoản 2). Trong giai đoạn điều tra, giấy triệu tập do công tố viên ký (Điều 71 khoản 4).
Nếu ô tư cách ghi bạn là 「被告」 (bị can), công tố viên đã bắt đầu điều tra bạn về một tội danh cụ thể. So với giấy mời của cảnh sát gửi cho "người bị tình nghi" (犯罪嫌疑人), đây là một bước xa hơn: vụ việc thường đã vào giai đoạn điều tra chính thức. Dù vậy, điều này không có nghĩa là bạn đã bị kết luận có tội.
Nhận giấy triệu tập rồi, có thể không đến được không?
Không nên bỏ mặc giấy triệu tập. Bị can đã được triệu tập hợp lệ mà không đến và không có lý do chính đáng thì có thể bị áp giải (Điều 75). Nếu có lý do chính đáng khiến bạn không thể đến, như ốm nặng hay gặp biến cố lớn, hãy sớm liên hệ bằng văn bản với bộ phận (股) phụ trách vụ việc, nói rõ lý do và hỏi xem có đổi được ngày không, chứ đừng im lặng bỏ qua.
Hôm hỏi cung, mọi việc diễn ra thế nào?
Về nguyên tắc, việc điều tra không công khai (Điều 245 khoản 1), nên người ngoài thường không được vào dự. Khi bạn đến, công tố viên sẽ hỏi về vụ việc ghi trong giấy triệu tập và phải cho bạn cơ hội giải thích về nghi vấn phạm tội. Nếu bạn giải thích, công tố viên sẽ yêu cầu bạn kể liền mạch sự việc từ đầu đến cuối; nếu bạn nêu tình tiết có lợi cho mình, công tố viên sẽ yêu cầu bạn chỉ ra cách chứng minh (Điều 96). Luật không cấm mang theo tài liệu viết sẵn để hỗ trợ lời trình bày; điều quan trọng là từng tài liệu phải khớp với sự việc bạn muốn chứng minh.
Luật sư có được ngồi cùng và phát biểu trong buổi hỏi cung không?
Có. Khi công tố viên hoặc cán bộ điều tra của viện công tố (檢察事務官) hỏi cung bị can, luật sư bào chữa được có mặt, ghi chép và trình bày ý kiến (Điều 245 khoản 2). Tuy nhiên, nếu có sự việc cụ thể đủ để cho rằng luật sư có thể làm lộ bí mật quốc gia, tiêu hủy, làm giả, sửa đổi chứng cứ, thông đồng với đồng phạm hoặc nhân chứng, xúc phạm danh dự người khác, hoặc có hành vi không đúng mực đủ ảnh hưởng đến trật tự điều tra, công tố viên có thể hạn chế hoặc cấm luật sư có mặt, và phải ghi lý do vào biên bản (Điều 245 khoản 2–3). Về nguyên tắc, luật sư phải được báo ngày, giờ và địa điểm hỏi cung, trừ trường hợp khẩn cấp (Điều 245 khoản 6). Theo Phán quyết Hiến pháp 111-Hsien-Pan-7 của Tòa án Hiến pháp, khi công tố viên hạn chế hoặc cấm như vậy thì phải có đường khiếu nại ra tòa; trong khi chờ sửa luật, bị can, người bị tình nghi hoặc luật sư có thể áp dụng tương tự thủ tục của Điều 416 để xin tòa hủy quyết định đó. Phán quyết này chỉ nói về quyết định của công tố viên, không đương nhiên áp dụng cho cảnh sát; Tòa yêu cầu sửa luật trong vòng 2 năm kể từ ngày công bố, và tình hình sửa luật sau đó cần được kiểm tra lại. Mỗi vụ vẫn được xét theo sự việc cụ thể.
被告或犯罪嫌疑人之辯護人，得於檢察官、檢察事務官、司法警察官或司法警察訊問該被告或犯罪嫌疑人時在場，並得筆記及陳述意見（刑事訴訟法第245條第2項本文）。
Tóm tắt không chính thức: Khi công tố viên, cán bộ điều tra của viện công tố hoặc cảnh sát hỏi bị can hay người bị tình nghi, luật sư bào chữa của người đó được có mặt, ghi chép và trình bày ý kiến.
Có phải ngồi cùng phòng với bên kia (người yêu cầu truy tố) không?
Không nhất định; tùy công tố viên sắp xếp và tình tiết từng vụ. Khi người bị hại được hỏi trong giai đoạn điều tra, công tố viên có thể, theo đề nghị của người bị hại hoặc tự mình quyết định, cân nhắc tình tiết vụ việc và tình trạng thể chất, tinh thần của người bị hại để dùng vách ngăn, tách người bị hại khỏi bị can hoặc người khác một cách phù hợp (Điều 248-3 khoản 2). Nói cách khác, ngồi chung phòng hay được tách riêng là do công tố viên cân nhắc và người bị hại có quyền đề nghị, chứ không có quy tắc cố định.
Sau khi điều tra xong, có thể có những kết quả nào?
Sau khi điều tra, nếu chứng cứ thu được đủ cho thấy bạn có nghi vấn phạm tội, công tố viên phải truy tố ra tòa (Điều 251 khoản 1). Nếu là tội nhẹ thuộc danh sách tại Điều 376 khoản 1 (ví dụ tội có hình phạt nặng nhất từ ba năm tù trở xuống, hoặc một số tội cụ thể như trộm cắp, lừa đảo, bội tín, đe dọa), công tố viên có thể cân nhắc các yếu tố tại Điều 57 Bộ luật Hình sự và ra quyết định không truy tố nếu thấy phù hợp (Điều 253). Nếu tội đó không phải là tội có hình phạt tử hình, tù chung thân hoặc mức tối thiểu từ ba năm tù trở lên, công tố viên có thể cân nhắc các yếu tố đó cùng lợi ích công cộng để hoãn truy tố, với thời hạn từ một đến ba năm (Điều 253-1 khoản 1); trong thời gian này, thời hiệu truy cứu tạm ngừng (Điều 253-1 khoản 2). Kết quả nào xảy ra tùy vào sự việc, chứng cứ và đánh giá của công tố viên; không ai có thể bảo đảm trước.
Nếu bên yêu cầu truy tố không đồng ý với quyết định thì sao?
Trong mười ngày kể từ khi nhận quyết định không truy tố hoặc hoãn truy tố, người yêu cầu truy tố có thể làm đơn nêu lý do không đồng ý, nộp qua công tố viên đã ra quyết định, để yêu cầu Trưởng viện công tố cấp trên trực tiếp hoặc Tổng trưởng Công tố (檢察總長) xét lại (再議). Nếu trước đó người yêu cầu truy tố đã đồng ý với quyết định theo Điều 253 hoặc 253-1 thì không được yêu cầu xét lại (Điều 256 khoản 1). Thời hạn yêu cầu xét lại và viện công tố cấp trên phải gửi đơn đến đều được ghi trên bản quyết định gửi cho người yêu cầu truy tố (Điều 256 khoản 2).
Khi nào nên hỏi ý kiến luật sư?
Nếu bạn đã nhận giấy triệu tập của viện công tố mà chưa rõ mình ở vị trí nào trong vụ án, cần chuẩn bị lời trình bày hay chứng cứ, hoặc muốn có luật sư bào chữa đi cùng, nên trao đổi với luật sư trước ngày hỏi cung. Kết quả điều tra tùy vào sự việc và chứng cứ của từng vụ. Bài viết chỉ là thông tin chung, không phải ý kiến pháp lý cho vụ việc cụ thể.